Mình lướt mấy group cơ khí, cứ vài hôm lại thấy một bạn sinh viên đăng câu hỏi quen thuộc: “Học Inventor (hay Solidworks) có dễ xin việc không mọi người?”. Bên dưới là một rừng bình luận. Người thì bảo phải học “tư duy thiết kế” mới quan trọng, phải biết kết cấu, biết quy trình thiết kế cụm máy, chứ phần mềm chỉ là tool. Người thì khuyên học cho giỏi phần mềm vào là có việc ngay.
Mình nói thẳng: phần lớn những lời khuyên đó đang dẫn các bạn đi vòng. Không phải vì nó sai hoàn toàn, mà vì nó trả lời cho một câu hỏi vốn đã sai ngay từ chỗ đặt vấn đề.
Doanh nghiệp người ta không tuyển “người biết Inventor hay Solidworks”. Người ta tuyển kỹ sư cơ khí. Hai cái đó khác nhau một trời một vực. Và nếu bạn là sinh viên năm 2 đang loay hoay không biết bắt đầu từ đâu, bài này mình viết riêng cho bạn, để bạn khỏi mất 2-3 năm hiểu ra một điều lẽ ra biết sớm hơn.
1. Doanh nghiệp không tuyển “người biết phần mềm”, họ tuyển kỹ sư
Mình kể chuyện thật của chính mình.
Hồi mình vào làm ở Danieli, một tập đoàn của Ý chuyên thiết kế nhà máy thép, mình phát hiện một điều mà lúc còn là sinh viên mình không bao giờ tin nổi: họ thậm chí không bắt buộc ứng viên phải biết Inventor. Bạn vào, nếu chuyên môn ổn, họ sẵn sàng tuyển và sẽ có người đào tạo phần mềm lại cho bạn từ đầu theo đúng chuẩn của họ.
Nghe xong chắc nhiều bạn sẽ mừng: “Vậy là khỏi cần học phần mềm rồi!”. Khoan đã, đừng vội.
Lý do họ dám làm vậy rất đơn giản. Với một tập đoàn lớn, dạy một kỹ sư dùng thành thạo một phần mềm 3D chỉ mất vài tuần. Nhưng để đào tạo ra một cái đầu biết tư duy cơ khí, hiểu vật liệu, hiểu quy trình gia công, đọc được bản vẽ, giao tiếp được bằng tiếng Anh kỹ thuật, thì mất nhiều năm. Cái khó, cái đắt, cái không thể nhồi trong vài tuần, đó mới là thứ họ trả tiền để tuyển.
Phần mềm chỉ là cái cờ-lê. Còn thứ doanh nghiệp cần là người biết dùng cờ-lê để siết đúng con ốc, đúng lực, đúng chỗ. Bạn khoe biết cầm cờ-lê, trong khi người ta đang tìm thợ máy. Lệch nhau là ở đó.
Cho nên, câu hỏi “học Inventor để xin việc” sai ngay từ gốc. Phần mềm không phải tấm vé vào cửa.
2. Vậy học phần mềm để làm gì? Nó là lá bài lật ngửa lúc cân não
Đến đây nhiều bạn sẽ hỏi ngược lại mình: “Thế anh bảo bỏ luôn, khỏi học hả?”. Không hề. Đây mới là chỗ tinh tế mà ít người nói cho bạn.
Trường hợp Danieli không yêu cầu biết Inventor là trường hợp không ai trong nhóm ứng viên phù hợp biết phần mềm cả. Khi đó họ chấp nhận đào tạo. Nhưng thực tế tuyển dụng hiếm khi đẹp như vậy.
Bạn thử hình dung: có hai ứng viên cùng ngồi chờ phỏng vấn. Cả hai đều đạt yêu cầu chuyên môn như nhau, tiếng Anh ngang nhau, thái độ tốt như nhau. Khác biệt duy nhất là một người đã sử dụng thành thạo phần mềm, một người thì chưa, cần đào tạo lại từ đầu.
Bạn đoán xem nhà tuyển dụng chọn ai? Không cần mình nói, bạn cũng biết câu trả lời rồi.
Đó là lý do phần mềm vẫn rất đáng học. Nó không phải điều kiện cần để bạn được mời phỏng vấn, nhưng nó thường là điều kiện đủ để bạn thắng ở phút cân não cuối cùng, khi mọi thứ khác đã ngang bằng. Nó giống như lá bài bạn lật ngửa ra bàn khi ván cờ đang hòa.
Phần mềm không tự đưa bạn vào cửa. Nhưng khi bạn đã đứng trước cửa cùng một người khác, nó là thứ quyết định ai được bước qua.
Hiểu đúng điều này, bạn sẽ thôi học phần mềm với tâm thế “học cái này là có việc”, và bắt đầu học nó với tâm thế “đây là vũ khí dự phòng để mình không bao giờ là người bị loại ở vòng cuối”.
3. Sai lầm đắt giá học Inventor xong vẫn phải mở AutoCAD
Mình tự nhận, bản thân mình từng học phần mềm sai cách, và trả giá bằng vài năm hiểu lầm.
Hồi làm đồ án tốt nghiệp, mình đi học Inventor với một mục tiêu rất rõ là để khỏi phải ngồi vẽ tay từng nét trên AutoCAD cho cực. Mình học, và mình vẽ được model 3D xoay lắc đủ kiểu, nhìn rất sướng mắt. Nhưng có một vấn đề: khóa đó chỉ dạy vẽ 3D, không dạy xuất bản vẽ kỹ thuật 2D.
Kết quả là gì? Vẽ 3D xong, đến công đoạn ra bản vẽ chi tiết để nộp, mình lại è cổ copy sang AutoCAD vẽ lại từ đầu. Mệt y như cũ. Và tệ hơn, mình mang trong đầu một niềm tin sai lè: “Chắc phần mềm 3D không xuất bản vẽ được, nên người ta mới phải dùng AutoCAD.”
Niềm tin đó theo mình mãi cho đến ngày vào tập đoàn làm việc thật. Lúc đó mình mới ngã ngửa: Inventor và Solidworks đều có module xuất bản vẽ cực mạnh, từ khung tên, bảng kê vật tư BOM, đến ký hiệu dung sai, độ nhám, và mọi thứ tự động cập nhật khi mình sửa model. Cái mình tưởng là “không làm được” thật ra mình chỉ chưa bao giờ được dạy mà thôi.
Bài học rút ra rất đắng: học phần mềm nửa vời thì coi như bằng không. Bạn bỏ tiền, bỏ thời gian, để rồi vẫn quay về vạch xuất phát, lại còn ôm thêm một hiểu lầm tai hại. Và cái bẫy này, mình nhận ra sau này, không phải lỗi của riêng mình. Nó là sản phẩm của một thứ mình gọi là “chợ trời khóa học”.
4. Ma trận khóa học dành cho người mới
Đây là nỗi đau lớn nhất của các bạn sinh viên năm 2 mới chập chững tìm hiểu phần mềm. Bạn lên mạng tìm “khóa học Inventor”, “khóa học Solidworks”, và bạn rơi vào một cái chợ trời đúng nghĩa, thượng vàng hạ cám đủ cả. Khóa miễn phí có, khóa vài triệu có, khóa cam kết ra nghề có. Nhưng có một thứ gần như không khóa nào nói rõ cho bạn: học xong rồi bạn làm được gì?
Và vì không phân biệt được, bạn bị dắt mũi bởi cách người ta đặt tên. Mình kể bạn nghe một chuyện vừa xảy ra.
Có một bạn khách hàng nhắn hỏi mình về khóa học. Mình đưa cho bạn ấy nguyên cái lộ trình: học thiết kế chi tiết đủ các nhóm gồm chi tiết gia công CNC, chi tiết hàn, chi tiết sheet metal, khung nhôm định hình, rồi học lắp ráp thành cụm máy hoàn chỉnh, sau đó xuất bản vẽ chi tiết, bản vẽ lắp và BOM. Tức là gần như toàn bộ chuỗi công việc thật của một kỹ sư thiết kế trong doanh nghiệp.
Vậy mà bạn ấy nhắn lại: “Anh có khóa nào nâng cao hơn không?”
Mình khựng lại mất mấy giây. Tại sao một lộ trình đầy đủ như vậy mà bạn ấy vẫn nghĩ nó “căn bản”?
Rồi mình hiểu. Vì phần mô tả khóa của mình ghi là “dành cho những bạn đã biết đọc bản vẽ”, nên bạn ấy mặc định đây là khóa vỡ lòng. Trong khi đó, ở ngoài chợ trời, cách phân loại bị bóp méo hoàn toàn:
- Nhiều nơi gọi việc vẽ chi tiết là “căn bản”, còn lắp ráp là “nâng cao”, rồi tách ra bán thành hai khóa riêng để thu tiền hai lần.
- Tệ hơn, có khóa chỉ dạy vẽ chi tiết CNC rồi gọi đó là “khóa Inventor”, bỏ luôn các mảng hàn, sheet metal, khung nhôm định hình, những thứ mà bất kỳ máy móc dây chuyền nào cũng có
Thế là người học bị nhiễu. Họ tưởng “nâng cao” là một cấp độ thần thánh nào đó, trong khi thực chất cái họ cần chỉ là một khóa dạy đủ chuỗi ngay từ đầu. Cái cần phân biệt không phải “căn bản hay nâng cao”. Cái cần phân biệt là: khóa này có dạy đúng cái doanh nghiệp thật sự làm hay không.
5. Một khóa phần mềm “đáng đồng tiền” trông như thế nào?
Sau tất cả những lần vấp của bản thân và những câu hỏi lặp đi lặp lại của học viên, mình rút ra vài tiêu chí để bạn tự soi bất kỳ khóa học nào trước khi xuống tiền:
- Có dạy đủ các nhóm chi tiết thực tế không, không chỉ CNC mà cả hàn, sheet metal, khung nhôm định hình. Vì ra nhà máy bạn sẽ gặp đủ cả.
- Có dạy lắp ráp một cụm máy thật không, lắp vài chục chi tiết, gặp lỗi va chạm, học cách sửa. Đây mới là lúc bạn thật sự “thiết kế”, chứ không phải vẽ vài cái chi tiêt ráp lại rồi nghỉ đó pro.
- Quan trọng nhất, có dạy xuất bản vẽ và BOM bằng template chuẩn không. Đây chính là chỗ mình từng học thiếu và phải trả giá vì templte chuẩn sẽ cài sẳn layer, font chữ, tự động hóa bảng tên. Thực tế bên ngoài ko ai dạy làm template vì tốn rất nhiều thời gian.
Đây cũng chính là lý do mình xây dựng hai khóa Inventor Chuẩn Tập Đoàn và Solidworks Chuẩn Tập Đoàn theo đúng cái chuỗi đó, đi từ chi tiết, qua lắp ráp, đến xuất bản vẽ hoàn chỉnh. Hai chữ “chuẩn tập đoàn” không phải để cho oai. Nó nghĩa là mình bê nguyên cái quy trình mình từng làm ở Danieli vào, làm sao để model dễ sửa, sửa một kích thước thì cả bản vẽ tự cập nhật, không bể, không lỗi dây chuyền. Đúng cái mà ngày xưa mình ước có ai dạy cho mình sớm hơn.
Bạn dùng phần mềm nào thì chọn khóa tương ứng, vì cả hai cùng một triết lý, chỉ khác bộ công cụ. Học xong, bạn sẽ không còn là người “biết vẽ 3D” nữa, bạn là người làm được trọn bộ quy trình thiết kế mà một doanh nghiệp cần.
Tóm lại: đừng học để “biết phần mềm”, hãy học để có lợi thế
Mình quay lại câu hỏi ban đầu: “Học Solidworks xong có xin được việc không?”
Câu trả lời thật lòng của mình là phần mềm một mình nó không cứu được bạn. Thứ đưa bạn vào nghề là tư duy kỹ sư cơ khí, gồm vật liệu, gia công, đọc bản vẽ, ngoại ngữ. Đó là nền móng, bạn phải xây.
Nhưng đừng vì thế mà nghe theo mấy lời “phần mềm chỉ là tool, không cần học kỹ”. Phần mềm chính là lá bài lật ngửa giúp bạn thắng ở vòng cuối khi mọi thứ đã ngang nhau, với điều kiện bạn học nó cho tới nơi tới chốn, đủ chuỗi, đến tận khâu xuất bản vẽ, chứ không học nửa vời rồi lại quay về AutoCAD như mình ngày xưa.
Và làm ơn, đừng để cái “chợ trời khóa học” dắt mũi bằng mấy cái mác căn bản hay nâng cao. Hãy hỏi đúng một câu trước khi học bất kỳ đâu: “Học xong khóa này, mình tự làm được bộ bản vẽ hoàn chỉnh để đi gia công chưa?”. Nếu câu trả lời là chưa, thì dù nó gắn mác “nâng cao” hay “pro” gì đi nữa, nó vẫn chưa đủ cho bạn.
Bạn đang là sinh viên năm mấy, và đang học phần mềm theo kiểu nào, vẽ cho đẹp hay làm cho được việc? Comment cho mình biết, mình sẽ tư vấn cụ thể theo đúng giai đoạn của bạn.
