Trong 1 buổi livestream 3 tiếng đêm qua, 3.500 lượt xem, 523 bình luận hỏi rất nhiều thứ đại loại mình tóm gọn như sau:
“Anh ơi, em học cơ khí ra làm bảo trì được không? Làm thiết kế được không?”
“Em học cơ điện tử làm lập trình được không? Làm bán hàng được không?”
Câu trả lời của mình luôn là: “Được! Okie đó em làm đi em ngon đó.”
Rồi rốt cuộc, công việc nào cũng được sao? Nghe ông Hải Cơ Khí này nói chuyện kiểu ba phải dữ vậy ta. Rồi cuối cùng là được hay là hỏng được.
Được hay không phụ thuộc vào bản thân mình chứ không phải nghành chúng ta học
Thực ra, ở độ tuổi đó, mình cũng từng như các bạn, cũng hoang mang như vậy. Vì từ nhỏ, mình được đào tạo theo tư duy chỉ có hai phương án: một là đúng, hai là sai.
Hồi đi học, mình là đứa học rất chậm. Trên lớp, mình gần như không hiểu bài, nên luôn phải hỏi lại bạn bè. Ngày luyện thi đại học, mình học chung với ba bạn nữ, mỗi người kèm mình một môn: Toán, Lý, Hóa. Lên đại học, mình lại nhờ mấy thằng bạn học giỏi nhất khoa kèm cặp mới ra được trường.
Sau này, mình nhận ra lý do mình học chậm là do cơ chế tư duy của mình. Khi tiếp nhận một công thức mới, mình luôn suy nghĩ vì sao lại có công thức đó. Ví dụ, khi học diện tích hình chữ nhật, não mình sẽ tự sắp xếp các cạnh chiều rộng dọc theo chiều dài. Khi học tiếng Anh, mình có thể suy luận ra 12 thì chỉ nhờ hiểu quy luật của thì hiện tại đơn.
Nhờ vậy, khi đã học được điều gì, mình hiểu rất sâu và nhớ rất lâu, có thể là mãi mãi.
Đến năm 4 đại học, khi chuẩn bị ra trường đi làm, trong khóa mình có hơn 300 bạn, mỗi người lại chọn một con đường riêng:
– Một thằng bạn trong nhóm học chung đi Nhật làm việc theo diện kỹ sư. Một thằng khác là thủ khoa Cơ Khí Máy lại theo con đường học thuật, tiếp tục học lên Tiến sĩ rồi đến Giáo Sư ở Hàn Quốc. Khoảng 10% sinh viên khóa mình bỏ học vì theo không nổi, rồi đi làm những công việc không đúng chuyên ngành. Còn bản mình thì chọn làm thiết kế cho tập đoàn Danieli. (May có chổ cho đi làm chứ cũng apply nhiều cty rớt cũng nhiều) keke.
Sau 10 năm nhìn lại ai đúng ai sai
– Những bạn đi Nhật, có người mua được nhà, xe, nhưng cũng có người quay về Việt Nam xin việc với mức lương ngang mấy bạn có 2-3 năm kinh nghiệm ở Việt Nam.
– Một số bạn theo con đường học thuật, có người thành công, nhưng cũng có người bỏ dở giữa chừng. Họ không giỏi lý thuyết mà cũng không có kinh nghiệm thực tế, thu nhập khá bấp bênh.
– Những người bạn từng bỏ học những người mà ngày xưa mình xem thường lại có người mở công ty với doanh thu 100 tỷ/năm, quản lý 50 nhân sự.
Qua những câu chuyện thực tế đó, từ học Toán, học tiếng Anh, tốt nghiệp hay bỏ học, đi Nhật hay học Tiến sĩ… mình nhận ra rằng: mọi con đường đều có This có that. Thắng đời 1-0 hay thua đời 0-1 không phụ thuộc vào việc bạn chọn đúng hay sai 100% mà quan trọng là nó có phù hợp với bạn không, có phù hợp với hoàn cảnh tại thời điểm đó luôn á nha.
Vậy có cách gì để phù hợp, thích nghi và thành công 1 xíu không?
Chỉ có 1 con đường nhanh nhất để tìm thấy sự phù hợp là hãy đẩy nhanh tiến độ trải nghiệm bằng cách:
“Bán mình” cho tư bản.
“Bán mình” cho công việc.
Nâng cấp bản thân với các khóa học ngắn hạn. Nhưng học gì hay cứ nghe các bạn học gì thì mình học cái đó. Mình sẽ liệt kê các vị trí công việc dưới đây để các bạn có thể hiểu và lựa chọn
Làm việc dưới nhà máy
Kỹ sư dây chuyền (Production Engineer)
Chịu trách nhiệm trực tiếp về sản lượng và hiệu suất vận hành của một hoặc nhiều dây chuyền sản xuất. Nhiệm vụ hàng ngày bao gồm việc theo dõi Takt time (thời gian nhịp) để đảm bảo tốc độ sản xuất khớp với kế hoạch, đồng thời nhận diện và xử lý các “nút thắt cổ chai” gây chậm trễ. Quản lý các yếu tố 4M (Man – Con người, Machine – Máy móc, Material – Nguyên vật liệu, Method – Phương pháp). Khi dây chuyền xảy ra sự cố dừng máy hoặc tỷ lệ hàng lỗi tăng cao, kỹ sư dây chuyền phải phối hợp các bên để đưa hệ thống hoạt động trở lại nhanh nhất. Hoạt động cải tiến (Kaizen) như tối ưu hóa sơ đồ bố trí mặt bằng (Layout) và cải tiến thao tác của công nhân để cắt giảm các lãng phí về thời gian và di chuyển là KPI luôn đặt ra cho vị trí này
Kỹ năng yêu cầu: Vị trí này đòi hỏi kỹ năng tính toán định mức lao động và năng suất thiết bị thông qua chỉ số ” độ sẵn sàng” “hiệu suất” “chất lượng”. Kỹ sư cần thành thạo kỹ thuật thiết kế Layout trên AutoCAD, hiểu về các nguyên lý Lean Manufacturing (sản xuất tinh gọn) và có khả năng điều phối, quản lý nhóm công nhân trực tiếp tại hiện trường.
Kỹ sư bảo trì (Maintenance Engineer)
Đảm bảo tính sẵn sàng và độ tin cậy của máy móc trong nhà máy. Công việc chia làm ba mảng chính: Bảo trì sửa chữa (Corrective) khi máy hỏng đột xuất, Bảo trì phòng ngừa (Preventive) theo lịch trình định sẵn (vệ sinh, thay dầu, kiểm tra định kỳ) và Bảo trì dự đoán dựa trên dữ liệu vận hành. Họ phải lập kế hoạch quản lý danh mục phụ tùng thay thế (Spare parts) để không xảy ra tình trạng thiếu linh kiện khi cần sửa chữa gấp. Khi máy gặp sự cố phức tạp, kỹ sư bảo trì phải thực hiện phân tích nguyên nhân gốc rễ (RCA) để đưa ra giải pháp kỹ thuật ngăn chặn lỗi tái diễn, thay vì chỉ sửa chữa phần ngọn.
Kỹ năng đọc hiểu chuyên sâu bản vẽ kỹ thuật cơ khí, sơ đồ mạch điện công nghiệp, sơ đồ hệ thống khí nén và thủy lực. Kỹ năng thực hành là bắt buộc, bao gồm việc sử dụng thành thạo các dụng cụ cầm tay và thiết bị đo kiểm điện/cơ. Bên cạnh đó, kiến thức về lập trình PLC, cảm biến, biến tần và các hệ thống điều khiển tự động hóa là cực kỳ quan trọng để can thiệp vào phần mềm máy khi cần thiết. Tư duy logic và tính cẩn trọng, kỷ luật trong an toàn lao động là những tố chất không thể thiếu.
Những yếu tố trên mình liệt kê chung cho nhiều nghành nghề chứ không phải 1 bạn học ra có thể làm được hết tất cả công việc đó
Kỹ sư kiểm soát chất lượng (QC Engineer)
Đây là “chốt chặn” để đảm bảo sản phẩm không sai lệch so với bản vẽ thiết kế. Họ trực tiếp xây dựng các tiêu chuẩn kiểm tra đầu vào (IQC), kiểm tra trên công đoạn (PQC) và kiểm tra đầu ra (OQC). Công việc hàng ngày là giám sát quá trình đo đạc các thông số kỹ thuật, quản lý các báo cáo sản phẩm không phù hợp (NCR) và quyết định việc cho phép xuất hàng hay giữ lại tái chế. Khi phát hiện lỗi hệ thống, kỹ sư QC phải chủ trì việc phân tích sai hỏng bằng các công cụ thống kê để tìm ra lỗi nằm ở khâu thiết kế, vật liệu hay do quá trình sản xuất biến động.
Am hiểu sâu sắc về dung sai hình học và kích thước (GD&T), thành thạo các thiết bị đo chính xác như máy CMM, máy đo độ nhám, Panme, thước cặp. Họ cần sử dụng thành thạo các công cụ thống kê kiểm soát quy trình (SPC) và các tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế như ISO 9001 hoặc IATF 16949 (đối với ngành ô tô). Kỹ năng phân tích dữ liệu và trình bày báo cáo kỹ thuật là bắt buộc để thuyết phục các bộ phận khác thay đổi quy trình nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm.
Làm việc trên văn phòng
Kỹ sư giải pháp (Solution Engineer – Automation)
Là người đặt nền móng đầu tiên cho một dự án máy tự động hóa. Nhiệm vụ chính là khảo sát hiện trường sản xuất của khách hàng, tiếp nhận các yêu cầu về năng suất và độ chính xác để xây dựng phương án tổng thể (Concept). Họ phải tính toán sơ bộ thời gian nhịp (Cycle time), lựa chọn các công nghệ cốt lõi (ví dụ: dùng robot 6 trục hay cánh tay Scara, dùng hệ thống băng tải hay mâm xoay Index). Bước quan trọng nhất là lập bảng đề xuất kỹ thuật bao gồm bản vẽ Layout sơ bộ và bảng dự toán khối lượng (BOQ). Kỹ sư giải pháp phải chứng minh được hiệu quả kinh tế của máy thông qua việc tính toán thời gian hoàn vốn (ROI), giúp khách hàng thấy rõ việc thay thế lao động thủ công bằng máy tự động sẽ tiết kiệm được bao nhiêu chi phí trong dài hạn.
Kỹ năng yêu cầu: Vị trí này đòi hỏi tư duy hệ thống và am hiểu đa dạng các thiết bị tự động hóa trên thị trường. Kỹ sư cần có khả năng bóc tách yêu cầu khách hàng, kỹ năng thuyết trình giải pháp và lập dự toán chi phí. Kiến thức về lập trình điều khiển sơ bộ và các tiêu chuẩn an toàn máy là bắt buộc để đảm bảo phương án đưa ra có tính khả thi cao.
Kỹ sư thiết kế, tính toán và triển khai (Detailed Design Engineer)
Đây là giai đoạn hiện thực hóa Concept thành các cụm máy chi tiết. Công việc trọng tâm là thực hiện các bài toán cơ học để chọn lựa thiết bị tiêu chuẩn: tính toán moment và công suất Motor (Servo, Step), chọn bước vít me bi, thanh dẫn hướng dựa trên tải trọng và hành trình vận hành. Kỹ sư phải tra cứu Catalogue từ các hãng như Misumi, SMC, Hiwin để chọn mã linh kiện chính xác nhất. Sau khi tính toán, họ tiến hành dựng mô hình 3D, kiểm tra va chạm giữa các chi tiết và mô phỏng động học. Bước cuối cùng là triển khai bản vẽ 2D để gia công, yêu cầu phải ghi chú đầy đủ dung sai lắp ghép (GD&T), độ nhám bề mặt và lập danh mục vật tư (BOM) chi tiết đến từng con ốc để bộ phận mua hàng và xưởng lắp ráp thực hiện.
Thành thạo phần mềm thiết kế 3D (SolidWorks, Inventor) và các công cụ tính toán kỹ thuật. Kỹ sư cần kiến thức sâu về nguyên lý máy, khả năng nắm bắt các thiết bị mới trên thị trường và lên được yêu cầu kỹ thuật cho bản vẽ gia công. Cân băng được chí phí sản xuất và yêu cầu kỹ thuật. Đó cũng là những kỹ năng bên mình đã tổng hợp trong 20 buổi của khóa học
LỚP THIẾT KẾ MÁY VÀ TÍNH TOÁN THIẾT BỊ: https://haicokhi.com/thietkemay/
LỚP BÓC TÁCH BẢN VẼ GIA CÔNG CHUẨN NHẬT: https://haicokhi.com/dungsai/
Quản lý dự án (Project Manager – PM)
Quản lý dự án là người điều phối để máy được hoàn thành đúng tiến độ, đúng chất lượng và trong phạm vi ngân sách. PM lập kế hoạch chi tiết từ khâu thiết kế, đặt hàng linh kiện tiêu chuẩn, gia công cơ khí cho đến khi lắp ráp và chạy thử (Commissioning). Họ phải theo sát biểu đồ Gantt để phát hiện sớm các rủi ro (ví dụ: linh kiện về chậm, lỗi thiết kế phát sinh khi lắp ráp) và đưa ra phương án xử lý kịp thời. PM đóng vai trò trung tâm kết nối giữa bộ phận thiết kế, xưởng sản xuất và khách hàng. Họ quản lý các thay đổi trong dự án và đảm bảo máy sau khi hoàn thiện phải đáp ứng đúng các tiêu chí nghiệm thu đã ký kết ban đầu.
Thành thạo công cụ quản lý dự án (MS Project, Excel). Kỹ sư PM cần có kỹ năng lập kế hoạch, quản trị rủi ro và điều phối nguồn lực. Kỹ năng giao tiếp và giải quyết xung đột là cực kỳ quan trọng vì họ thường xuyên phải xử lý các vấn đề phát sinh giữa tiến độ thiết kế và thực tế gia công dưới xưởng.
Bài viết tâm huyết:
